Bouwhistorische verkenning hoofdkantoor Siemens Den Haag

Siemens_Den Haag_Historische foto_zonder optopping H3

In de loop van de jaren zeventig, tachtig en negentig van de twintigste eeuw kreeg de Schenkstrook tussen de in 1403 gegraven Schenk(wetering) en het spoor Den Haag-Leiden (1843) een invulling met kantoorgebouwen. Het Nederlandse hoofdkantoor van elektronicaconcern Siemens was het eerste kantoorgebouw dat hier werd gerealiseerd (1972). Later zijn in de strook enkele stedenbouwkundig en architectonisch belangwekkende gebouwen gerealiseerd zoals het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Herman Hertzberger, 1990) en de Haagse Poort (Rob Ligtvoet, Kraaijvanger / Urbis, 1994).

Luchtfoto van de langgerekte Schenkstrook in Den Haag met centraal het hoofdkantoor van Siemens, op de voorgrond de Haagse Poort en op de achtergrond het voormalige Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in 2003 (links) en luchtfoto van het hoofdkantoor van Siemens in 2001 (rechts). Bronnen: Haags Gemeentearchief en bedrijfsarchief Siemens

Het Leidse architectenbureau Schutte en Bellaard was verantwoordelijk voor het ontwerp van het hoofdkantoor, maar zoals gebruikelijk bij nieuwbouw voor Siemens hield de Zentrale Bauabteilung (ZBA) in Duitsland de touwtjes stevig in handen. Het enigszins structuralistische hoofdkantoor is gebaseerd op een voorbeeld in München en was in Nederland een van de eerste kantoorgebouwen met een kantoortuin.

Het hoofdkantoor van Siemens in Den Haag is gebaseerd op een enkele jaren eerder gerealiseerd kantoor van Siemens in München. Bron: Siemens 1997

Architecten Willy Thormann (links) van de ZBA en Thijs Schutte (rechts) bij de viering van de eerste paal (1970) en maquette van het Nederlandse hoofdkantoor (omstreeks 1968). De hoogste toren uit de maquette en de parkeergarage zijn nooit uitgevoerd. Bronnen: Pollmann en Kruidenier 2009 en bedrijfsarchief Siemens

Oorspronkelijke plattegrond en doorsnede van het hoofdkantoor van Siemens. Enkele jaren na de oplevering zijn de twee laagste paviljoens in stijl met een extra verdieping opgehoogd. Bronnen: BOUW 1974

De gevels van de paviljoens kenmerken zich door een strakke, horizontale geleding van brede betonnen borstweringen en diepliggende vensterstroken. Tussen de overwegend witte, verticaal georiënteerde gebouwen die later in de Schenkstrook werden gerealiseerd, is het Siemens-gebouw met zijn donkere, horizontale betonbanden een opvallende verschijning.

Het hoofdkantoor van Siemens is geen monument, maar wel als waardevol aangemerkt in de inventarisatie van Post 65-architectuur (1965-1990) door de gemeente Den Haag. De bouwhistorische verkenning met waardestelling is uitgevoerd met het oog op toekomstige aanpassingen aan het gebouw.

Het hoofdkantoor van Siemens in 2025

Het hoofdkantoor van Siemens met voorplein na een uitbreiding van de entreehal in 1989. Foto: Haags Gemeentearchief